Zmiękczacze wody są mechanizmami hydraulicznymi przeznaczonymi do usuwania twardości z oczyszczanej wody. Wysoka twardość wody jest wynikową zawartości jonów wapnia i magnezu. Są one przyczyną występowania jasnego nalotu – kamienia kotłowego – na bateriach i produktach AGD. Kamień jest problematycznym następstwem znacznej twardości wody. Ze względu na jonowy model twardości zmiękczacze bazują na złożach jonowymiennych kationitowych (jony magnezu oraz wapnia mają ładunek dodatni). Przykłady takich złóż to między innymi Crystal Right, Purolite, żywica kationitowa. To zdecydowanie kwaśne złoża z niskim odczynem pH.

Obok pozbywania się twardości z oczyszczanej wody niektóre ze złóż znakomicie radzą sobie także z takimi niechcianymi związkami jak żelazo, mangan czy też amoniak. Długość życia złóż jonowymiennych jest w miarę spora i wynosi od 10 do 15 lat. Po tym okresie zalecana jest całkowita wymiana złoża. W czasie użytkowania złoże zatraca właściwości jonowymienne, toteż co jakiś czas należy wykonywać odnawianie roztworami soli. Ilość dni między regeneracjami jest ustalana indywidualnie oraz ściśle zależy od jakości filtrowanej wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (bezpośrednio zależnej od ilości żywicy). Nowoczesne zmiękczacze charakteryzują duże miary natężenia przepływu, sterowane są stuprocentowo automatycznie, a klasa wody po uzdatnieniu spełnia najsurowsze wymogi użytkowników.